Ik denk niet dat er veel mensen zijn in België die ook maar één Japanse componist zouden kunnen opnoemen. De kans is groot dat moest je een rondvraag doen, één van de meestgenoemde namen Yiruma zou zijn, een bekende Koreaanse piano-componist... Toen ik mij realiseerde dat ik geen enkele Japanse componist kon opnoemen, ben ik eens in mijn berg piano-partituren gedoken en heb ik eens alle partituren overlopen op zoek naar de naam van een Japanner. Ik vond er welgeteld ééntje.

Zijn naam stond ergens in een klein hoekje rechtsbovenaan de partituur. Romaji, geen kanji. De titel van het stuk, 'Romance', gaf evenmin een hint dat het stuk door een Japanner zou geschreven zijn. En als iemand het stuk beluistert zal hij/zij ook niet onmiddellijk denken aan een stuk geschreven in het Verre Oosten. Yuhki Kuramoto, de componist van 'Romance', baseert zich, net zoals vele andere klassieke (Japanse) componisten op de Westerse klassieken zoals Chopin, Debussy, ... Kuramoto is in geen erg bekende Japanse componist, maar voor mij was hij wel de eerste die ik leerde kennen, en van daaruit ben ik verder gaan zoeken naar andere componisten.

Als we naar de 'klassieke muziek' (waarmee ik bedoel, 'Westerse muziek met klassieke instrumenten') kijken, zijn er 2 componisten die boven de andere uitsteken, zowel qua grootte van oeuvre als qua bekendheid als componist: Toru Takemitsu en Takashi Yoshimatsu. Deze twee baseerden zich respectievelijk op Debussy & Messiaen, en Beethoven & Tchaikovsky, maar baseerden zich evenzeer gedeeltelijk op verschillende soorten traditionele Japanse muziek.

Takemitsu stond in zijn jongere jaren erg afkerig van de Japanse muzikale traditie. Zo erg zelf, dat toen hij merkte dat hij onbewust door die traditie was beïnvloed in zijn jeugdwerken (hij gebruikte de ryōsen, ritsusen en insen, Japanse toonladders), dat hij die terstond vernietigde. Toen Stravinsky op een reis naar Japan Takemitsu's werk hoorde, was hij er onmiddellijk weg van. Maar Takemitsu kon niet blijven doen alsof de Japanse muziektraditie geen invloed gehad had op zijn werk, en probeerde rond 1960 (hij was toen 30) meer aandacht te besteden aan de Japanse muzikale elementen en die toe te passen in zijn werk. Tot hij uiteindelijk zelfs traditioneel Japanse muziek begon te schrijven. Op verzoek van het Nationaal Theater van Japan schreef hij 'In an Autumn's Garden', een gagaku-stuk met vernieuwende elementen.

Yoshimatsu is de meest veelzijdige van de twee. Hij is bekend voor zijn sonaten en symfonieën. Hij heeft werken geschreven voor onder andere kamerorkest, piano, saxofoon, gitaar en traditionele Japanse instrumenten. Maar zijn werk is véél ruimer dan klassieke muziek. Hij experimenteerde met jazz, progressieve rock en allerlei soorten elektronische muziek. In feite is hij het bekendst voor het componeren van de openingsong van Astro Boy. En dat brengt ons naar een heel andere groep componisten, die in tegenstelling tot degenen die ik hierboven genoemd heb bij een enorm breed publiek bekend zijn. Al weet dat publiek het gewoon nog niet.

In deze blog staat Mario natuurlijk niet voor niets in de linkerbovenhoek te pronken. Wie heeft dit melodietje, of dit melodietje nog nooit gehoord? Ik denk dat als we daarnaar zouden vragen in plaats van de naam een Japanse componist, dat we een heel ander beeld van de bekendheid van die componisten zouden krijgen...

Koji Kondo, Junichi Masuda, Nobuo Uematsu,  ... Namen waar slechts een enkeling van gehoord heeft. Maar toch zijn ze alledrie bekend omdat de spellen waarvoor ze gecomponeerd hebben wereldwijd verspreid zijn. De eerste, Kondo, is de componist van verschillende melodietjes uit onder andere de Mario-reeks, de Zelda-reeks, en de Star Fox-reeks.
Masuda is één van de belangrijkste medewerkers van Game Freak, beter bekend als 'de makers van Pokémon'. Opmerkelijk is dat hij niet alleen de muziek van veel van de maps heeft gecomponeerd, maar ook heeft meegewerkt aan de programmering van het spel en aan de beslissingen inzake het plot in de sequels.
De laatste in het rijtje, Uematsu, componeerde het grootste deel van muziek in de Final Fantasy-serie. Hij heeft  een enorm stilistisch veelzijdige discografie op zijn naam staan (1,2,3,4). Hij was ook een tijdje lid van een band met 2 andere Square-Enix-componisten, The Black Mages genaamd.

Zo zie je maar: Japanse componisten zijn veel bekender dan je op het eerste gezicht zou denken. Tenslotte kunnen maar weinig mensen zelfs de bekendste Westerse klassiek stukken, zoals Toccata & Fugue in D minor (Bach) of  Clair de Lune (Debussy), bij naam noemen als die afgespeeld worden. Ik denk dat dit bij de Japanse 'meesterwerken' zoals de main theme van Mario niet het geval is. Hoewel dit natuurlijk niet alleen de verdienste is van de muziek zelf.


Tot slot een weetje: zelfs één van de Tetris-themes in de eerste gameboy-versies is geschreven door een Japanner. Nee, het is niet het zo bekende, fantastische, irriterende, verslavende Music A. Dat is een Russisch volksliedje met de naam Korobeiniki. Het gaat om de  Music B, geschreven door Hirokazu Tanaku.